Cúm kích hoạt hàng loạt biến chứng

Thời tiết giao mùa, nhiệt độ và độ ẩm biến động tạo điều kiện cho virus cúm và các tác nhân gây bệnh hô hấp lây lan. Dù phần lớn người mắc có thể hồi phục sau vài ngày, cúm vẫn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nặng ở người cao tuổi, đặc biệt những người có bệnh nền như tim mạch, phổi tắc nghẽn mạn tính, đái tháo đường.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng một tỷ ca cúm mùa, trong đó 3-5 triệu ca nặng và 290.000-650.000 ca tử vong do biến chứng hô hấp. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) ước tính người từ 65 tuổi trở lên chiếm 50-70% số ca nhập viện và 70-85% số ca tử vong liên quan đến cúm trong các mùa dịch.

Tại Việt Nam, nghiên cứu giai đoạn 2014-2016 ước tính mỗi năm có khoảng 34.527 ca nhập viện do nhiễm trùng hô hấp cấp liên quan đến cúm ở người trên 65 tuổi, cao gấp 1,5 lần mức trung bình toàn dân.

Gần đây, nhiều bệnh viện ghi nhận số bệnh nhân cúm A nhập viện tăng, trong đó người cao tuổi mắc bệnh nền có nguy cơ biến chứng nghiêm trọng. Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương từng tiếp nhận hai bệnh nhân nam 72 và 73 tuổi bị suy hô hấp nặng do cúm A, phải thở máy chỉ sau vài ngày sốt, ho. Cả hai đều có bệnh nền như tăng huyết áp, tai biến mạch máu não và phổi tắc nghẽn mạn tính.

[wpcc-element _tag=”source” data-srcset=”https://static-images.vnncdn.net/vps_images_publish/000001/000003/2026/10/29/anh-1-2-514.jpg?width=0&s=7Gbc9tJmE-S0CtOLq539rg” media=”–large” _close=”0″]
Bệnh nhân 72 tuổi mắc cúm A, suy hô hấp nặng điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương 

Từ sau tuổi 60, hệ miễn dịch dần suy giảm chức năng theo quá trình lão hóa tự nhiên khiến cơ thể khó chống đỡ tác nhân gây bệnh hiệu quả như khi còn trẻ. Nhiễm cúm ở người cao tuổi không đơn thuần là một đợt nhiễm trùng đường hô hấp mà có thể khởi phát chuỗi biến cố nghiêm trọng, nhất là với người đang có bệnh nền mạn tính. 

Một nghiên cứu đăng trên New England Journal of Medicine năm 2018 cho thấy, nguy cơ nhập viện vì nhồi máu cơ tim tăng khoảng 6 lần trong tuần đầu sau khi xác nhận nhiễm cúm. 

[wpcc-element _tag=”source” data-srcset=”https://static-images.vnncdn.net/vps_images_publish/000001/000003/2026/10/29/anh-2-1-515.jpg?width=0&s=TkkH83rzdDpD5S7SdAK9_g” media=”–large” _close=”0″]
Người cao tuổi được bác sĩ thăm khám trước khi tiêm vắc-xin cúm tại VNVC. Ảnh: Bình An

Theo các nghiên cứu, nguy cơ biến cố tim mạch tăng mạnh trong những ngày đầu nhiễm cúm, khiến nguy cơ nhồi máu cơ tim tăng gấp 10 lần, đột quỵ tăng gấp 8 lần và nhập viện do suy tim tăng 24%. Ở người cao tuổi, bệnh tim mạn tính làm tăng nguy cơ tử vong gấp 5 lần, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) gấp 12 lần; nếu mắc đồng thời bệnh tim và phổi, nguy cơ tăng tới 20 lần so với người không có bệnh nền. Với bệnh nhân đái tháo đường, cúm làm tăng 74% biến cố rối loạn đường huyết và tăng gấp 3 lần nguy cơ tử vong do viêm phổi hoặc cúm.

Theo nghiên cứu được dẫn từ Liên đoàn Tim mạch Thế giới và Hiệp hội Đái tháo đường Mỹ, khoảng 18% người cao tuổi suy giảm chức năng kéo dài sau 30 ngày xuất viện do cúm, trong đó một nửa bị tàn tật nghiêm trọng, mất khả năng tự chủ sinh hoạt.

Những nguy cơ trên cho thấy phòng cúm là yếu tố quan trọng trong bảo vệ sức khỏe người cao tuổi, đặc biệt người có bệnh nền.

WHO và các hiệp hội y khoa khuyến cáo tiêm vắc-xin cúm hằng năm để giảm nguy cơ mắc bệnh, biến chứng. Do virus cúm liên tục biến đổi, vắc-xin cần được cập nhật và tiêm nhắc lại mỗi năm. Tuy nhiên, lão hóa miễn dịch khiến người cao tuổi đáp ứng vắc-xin kém hơn, đòi hỏi giải pháp bảo vệ tăng cường.

[wpcc-element _tag=”source” data-srcset=”https://static-images.vnncdn.net/vps_images_publish/000001/000003/2026/10/29/anh-3-1-516.jpg?width=0&s=qtPJnytFojAwaJe7oyo_HA” media=”–large” _close=”0″]
  Người cao tuổi tiêm vắc-xin cúm phòng bệnh. Ảnh: Bình An

Nhận thức được nhu cầu bảo vệ đặc thù của người cao tuổi do quá trình lão hóa miễn dịch, y học thế giới đã không ngừng nghiên cứu và phát triển các giải pháp tiêm chủng tối ưu hơn cho nhóm đối tượng này. Trong đó, vắc-xin cúm chuyên biệt dành cho người cao tuổi với hàm lượng kháng nguyên tăng cường là một trong những bước tiến nổi bật, đã được nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, Úc, Canada… khuyến cáo ưu tiên hàng đầu cho người cao tuổi.

Vắc-xin cúm chuyên biệt dành cho người cao tuổi dự kiến sẽ có mặt tại Việt Nam trong thời gian sớm nhất, mở thêm lựa chọn dự phòng cho người cao tuổi. Việc lựa chọn vắc-xin cần căn cứ vào độ tuổi được cấp phép, tình trạng sức khỏe và tư vấn của bác sĩ. Người cao tuổi nên chủ động tiêm phòng hằng năm, kết hợp kiểm soát bệnh nền để giảm nguy cơ biến chứng và duy trì chất lượng sống.

(Nguồn: VNVC)