Báo Việt Nam
Ở tuổi đôi mươi, khi nhiều bạn bè đồng trang lứa bắt đầu xây dựng sự nghiệp, mua nhà, lập gia đình, N.T.H. (quê Thanh Hóa) lại gắn cuộc sống của mình với chiếc máy lọc thận. Cô chỉ mong ước có cuộc đời như người bình thường.
Tuổi trẻ bỏ bê sức khỏe
Nhìn vẻ ngoài khỏe mạnh của H, ít ai nghĩ cô mắc bệnh thận nặng khi mới 22 tuổi. Năm 2022, khi đang làm việc tại Hà Nội, H. thường xuyên chán ăn, mệt mỏi, buồn nôn, khó ngủ, khó thở và hơi thở có mùi hôi. Nghĩ do áp lực công việc, cô không đi khám.
Cho đến một ngày, H. đột ngột khó thở dữ dội, huyết áp tăng cao và được bạn bè đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện E. Kết quả xét nghiệm khiến cô bàng hoàng: Chức năng thận đã suy giảm nghiêm trọng, được chẩn đoán suy thận giai đoạn 4 và phải lọc máu cấp cứu trước khi điều trị bảo tồn.
“Khi gọi điện về cho mẹ, tôi không nói nổi tình trạng bệnh của mình. Tôi chỉ bảo sẽ nghỉ việc về quê”, H. nhớ lại.
Sau hai tuần điều trị tại Hà Nội, H. trở về quê. Khi biết tin con gái mắc bệnh, cả gia đình chỉ biết ôm nhau khóc. Người thân tìm đủ mọi cách, hy vọng giữ lại chức năng của hai quả thận. Tuy nhiên, sau hơn 1 năm điều trị, bệnh tiến triển thành suy thận mạn giai đoạn cuối. H. phải lọc máu chu kỳ 3 lần mỗi tuần để duy trì sự sống.
Cha cô từng động viên: “Cố gắng vài năm nữa, nếu có điều kiện bố sẽ hiến thận cho con”. Thế nhưng cả bố và mẹ của H. đều mắc viêm gan B nên không đủ điều kiện hiến thận.
Bốn năm sống cùng bệnh tật, điều ước của H. giờ đây rất giản dị. “Khi còn khỏe, mình có rất nhiều ước mơ. Đến lúc mắc bệnh rồi mới thấy chỉ cần khỏe mạnh đã là hạnh phúc”, cô chia sẻ.
Nhìn lại quãng thời gian trước khi phát hiện bệnh, H. thừa nhận mình từng có lối sống thiếu lành mạnh. Những năm sống xa nhà, cô làm tại một salon tóc, thường xuyên ăn đồ đặt qua mạng. Mỗi ngày uống 2-3 cốc trà sữa hoặc chè; nhiều khi bận làm, cô uống nước ngọt hoặc nước tăng lực để chống đói và lấy sức làm việc. Đặc thù công việc cũng khiến H. thường xuyên nhịn tiểu.
“Khi nằm trên giường bệnh, tôi nhận ra mình đã quá thờ ơ với sức khỏe và bây giờ phải trả giá”, H. nói.
Những thói quen bào mòn thận
Theo ThS.BS Nguyễn Thế Thịnh, Khoa Phẫu thuật Thận – Tiết niệu và Nam khoa, Bệnh viện E, thận không suy yếu chỉ vì uống vài lon nước ngọt, vài cốc trà sữa hay nhịn tiểu một vài lần. Điều đáng lo là khi những hành vi đó lặp đi lặp lại trong thời gian dài và trở thành thói quen.
“Nếu ngày nào bạn cũng uống 2-3 lon nước ngọt trong nhiều tháng, nhiều năm, lượng đường và axit phosphoric sẽ làm tăng gánh nặng cho thận, đồng thời làm tăng nguy cơ béo phì, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu – những yếu tố hàng đầu gây tổn thương thận”, bác sĩ Thịnh phân tích.
Tương tự, việc nhịn tiểu trong một cuộc họp hay trên một chuyến xe không gây suy thận ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu thường xuyên nhịn tiểu 5-7 giờ mỗi ngày, nước tiểu có thể trào ngược, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu và ảnh hưởng đến chức năng thận.
Đối với trà sữa cũng vậy. Một vài cốc không khiến thận bị hỏng nhưng nếu uống hằng ngày, kết hợp chế độ ăn nhiều muối, uống ít nước và ít vận động thì các yếu tố nguy cơ sẽ cộng dồn theo thời gian.
Theo bác sĩ Thịnh, suy thận không đến từ một hành vi đơn lẻ mà là hậu quả của lối sống thiếu cân bằng kéo dài. Suy thận ở giai đoạn đầu thường diễn tiến âm thầm, hầu như không có triệu chứng rõ ràng nên nhiều người chỉ phát hiện khi chức năng thận đã suy giảm nghiêm trọng.
Vì vậy, bên cạnh việc duy trì lối sống lành mạnh như uống đủ nước, ăn giảm muối, hạn chế nước ngọt, không nhịn tiểu và kiểm soát tốt các bệnh lý nền, mỗi người nên khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm, đặc biệt nếu có tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh thận.
Việc xét nghiệm nước tiểu, đo creatinin máu và đánh giá mức lọc cầu thận có thể giúp phát hiện sớm tổn thương thận, từ đó điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ tiến triển đến suy thận mạn phải chạy thận hoặc ghép thận.
