Báo Việt Nam
HONOLULU, Hawaii (NV) – Ngày thứ hai trong chuyến viếng thăm Hawaii kéo dài hai ngày, tổng thống Đài Loan có mặt tại một viện nghiên cứu và tổ chức giáo dục do Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ tài trợ hôm Chủ Nhật, 1 Tháng Mười Hai theo lịch trình công du các đảo quốc Thái Bình Dương bị Bắc Kinh lên án, ABC đưa tin.
Tổng Thống Lai Ching-te (Lại Thanh Đức) hội kiến và trao đổi quà tặng với chủ tịch Trung Tâm Đông-Tây, tọa lạc trong khuôn viên Manoa thuộc đại học University of Hawaii. Tổng Thống họ Lại phát biểu trước khán giả tại trung tâm nhưng các nhà báo bị đưa ra khỏi hội trường trước khi ông mở màn phần phát biểu.
Bộ Ngoại Giao Trung Quốc “kịch liệt lên án” việc Hoa Kỳ ủng hộ chuyến viếng thăm của ông Lại và gửi đơn khiếu nại cho Hoa Kỳ. Bộ Ngoại Giao Trung Quốc cũng lên án việc Hoa Kỳ vừa công bố hợp đồng bán võ khí cho Đài Loan, một hòn đảo tự quản bị Trung Quốc tuyên bố là lãnh thổ của riêng mình.
“Trung Quốc sẽ theo dõi chặt chẽ diễn tiến của chuyến viếng thăm và thực hiện các biện pháp kiên quyết và cứng rắn nhằm bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia,” theo tuyên bố từ Bộ Ngoại Giao Trung Quốc.
Hawaii là địa điểm dừng chân đầu tiên của ông Lại trong chuyến công du kéo dài một tuần, sau đó ông sẽ có mặt tại Quần Đảo Marshall, Tuvalu và Palau. Đó là ba đảo quốc trong số 12 quốc gia được Đài Bắc thiết lập bang giao.
Suzanne Puanani Vares-Lum, chủ tịch Trung Tâm Đông-Tây, cho biết cơ quan là nơi hoàn hảo đón tiếp ông Lại vì đây là nơi thúc đẩy bang giao giữa Hoa Kỳ, Á Châu và Thái Bình Dương.
Tổng Thống Đài Loan tiền nhiệm, Tsai Ing-wen (Thái Anh Văn), cũng từng viếng thăm Trung Tâm Đông-Tây vào năm 2019 và 2017.
Hôm Thứ Bảy, Thống Đốc Hawaii Josh Green đón tiếp ông Lại tại văn phòng cơ quan quản lý tình trạng khẩn cấp tiểu bang, tại đó đôi bên thảo luận về kế hoạch ứng phó với thảm họa. Green từng là bác sĩ phòng cấp cứu trước khi trở thành thống đốc, viết trên mạng xã hội rằng ông và ông Lại thảo luận về những thành quả mà họ có được trong chính sách quản lý nhờ kinh nghiệm có được từ lãnh vực chăm sóc sức khỏe. Ông Lại cũng được đào tạo về y khoa và có văn bằng Cao Học Y Tế Công tại đại học Harvard University.
“Chúng tôi xin gửi ông Lại và phái đoàn Đài Loan lời chào nồng ấm, đồng thời nêu ra các giá trị chung giữa Hawaii và Đài Loan trong việc hợp tác ứng phó với thảm họa thiên nhiên,” Green cho biết trên Instagram.
Ông Lại cũng chụp hình với các vị dân biểu Hawaii và các nhà lập pháp tiểu bang tại một bữa dạ tiệc có cộng đồng người Mỹ gốc Đài Loan tham dự.
Dân Biểu Hoa Kỳ Ed Case, một thành viên Đảng Dân Chủ đại diện cho Honolulu tại Quốc Hội, nói trên mạng xã hội rằng ông nói với khán giả rằng “mối quan hệ đôi bên bền chặt là nhờ vào các giá trị và lợi ích chung có được từ việc thúc đẩy các mục tiêu chung và giải quyết các thách thức mà đôi bên cùng nhau đối diện.”
Chưa rõ ông Lại có diện kiến viên chức cấp cao nào thuộc chính quyền Tổng Thống Joe Biden, hay bất kỳ ai trong chính quyền Trump kế tiếp trong thời gian ông có mặt ở Hawaii hay không.
Tổng Thống tân cử Donald Trump cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Bloomberg vào Tháng Bảy rằng Đài Loan nên trả tiền cho các chính sách quốc phòng liên quan tới Mỹ. Hòn đảo này mua hàng tỷ Mỹ kim khí tài từ Hoa Kỳ.
Trump lảng tránh khi được hỏi rằng liệu ông có bảo vệ Đài Loan nếu Trung Quốc phát động hành động quân sự hay không.
Các loại võ khí tân tiến được Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ công bố hôm Thứ Sáu gồm có $385 triệu phụ tùng và dụng cụ trang bị cho một phi đội chiến đấu cơ F-16, cũng như hỗ trợ hệ thống liên lạc chiến thuật cho Đài Loan.
Hoa Kỳ có nghĩa vụ giúp hòn đảo này tự vệ theo Đạo Luật Quan Hệ với Đài Loan nhưng vẫn giữ lập trường mơ hồ trên phương diện chiến lược rằng liệu họ có xen vào hay không nếu Đài Loan bị Trung Quốc xâm lược.
Bà Thái cũng từng vấp phải lời lẽ phản đối kịch liệt từ Trung Quốc khi ghé qua New York vào năm ngoái trên đường tới Nam Mỹ. Bà từng gặp gỡ cựu Chủ Tịch Hạ Viện Kevin McCarthy vào thời điểm đó.
Quân đội Trung Quốc cũng tiến hành các cuộc tập trận xung quanh Đài Loan vào năm ngoái, vài ngày sau khi ông Lại, lúc bấy giờ còn là phó tổng thống Đài Loan, dừng chân tại Hoa Kỳ, nhằm thay cho “lời răn đe những kẻ ly khai thông đồng với các thế lực ngoại quốc.”
Trung Quốc cũng một mực phản đối các chính khách hàng đầu của Hoa Kỳ khi viếng thăm Đài Loan vì đối với họ, hễ các chính phủ ngoại quốc chính thức viếng thăm hòn đảo này thì hành động đều bị coi là xâm phạm tuyên bố chủ quyền trong đó coi Đài Loan là lãnh thổ riêng. Năm 1979, thay vì công nhận Đài Bắc, Hoa Thịnh Đốn lại chính thức chuyển qua Bắc Kinh. (TTHN)
