Báo Việt Nam
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Việt Nam tảng lờ lời phản đối của Malaysia có thể vì không muốn gây trở ngại quan hệ với láng diềng, mà cũng có thể muốn lặng lẽ tiếp tục bồi đắp.
Một bài phân tích trên tờ South China Morning Post hôm Thứ Năm mùng 7 Tháng Mười Một cho thấy như vậy khi đưa nhận định của một số chuyên gia về khu vực ASEAN. Họ cho rằng Hà Nội tảng lờ, hay có thể chưa muốn trả lời ngay, khi không muốn các bất đồng trong nội bộ ASEAN sẽ đem đến lợi thế cho Bắc Kinh.
Thứ Ba vừa qua, tin tức cho hay Malaysia đã gửi thư phản đối đến Hà Nội than phiền việc Việt Nam bồi đắp một số đảo và bãi đá ngầm tại quần đảo Trường Sa, nơi cả hai nước cũng đều tuyên bố chủ quyền lãnh thổ với những khu vực chồng lấn với nhau. Việc phản đối này hiếm hoi giữa các nước ASEAN với nhau mà không phải là Trung Quốc.
Malaysia đã gửi văn thư cho Bộ Ngoại giao Việt Nam từ đầu Tháng Mười nhưng đến nay vẫn chưa thấy Hà Nội phản hồi, hai viên chức nhà nước nói với thông tấn Reuters. Tháng Năm 2024 vừa qua, một tổ chức ngoại vi của đảng và nhà nước Trung Quốc dẫn tài liệu của tổ chức Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Á châu (AMTI) ở Washington kêu rằng Việt Nam đã bồi đắp, cơi nới nhiều diện tích ở Trường Sa trong 3 năm trở lại đây.
Họ cảnh cáo rằng những hành động này có thể “gây phức tạp và mở rộng” tranh chấp ở vùng biển Trường Sa. Tổ chức của Bắc Kinh có tên là Grandview Institution nói Hà Nội đã mở rộng thêm đến 3 km2 (khoảng 741 mẫu) diện tích đất mới so với diện tích nguyên thủy chỉ có chừng 0.7km2 của các vị trí mà nước này chiếm giữ.
Theo bài viết trên SCMP, Abdul Rahman Yaacob, một nhà nghiên cứu tại chương trình Đông Nam Á của viện Lowy (Australia) cho rằng nhiều yếu tố đã khiến Việt Nam chậm trễ trả lời Malaysia. Chẳng hạn họ muốn chờ xem kết quả thế nào của chuyến thăm Bắc Kinh diễn ra trong tuần này của thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim.
“Hoặc cũng có thể là do thủ tục hành chính kềnh càng ở Hà Nội khi họ cẩn thận soạn thảo văn bản trả lời vì Malaysia cũng là một thành viên của tổ chức ASEAN như Việt Nam. Cho nên Việt Nam không muốn trở ngại cho mối quan hệ hai nước.” Ông Rahman nói. Thủ tướng Anwar đến Bắc Kinh với chủ đích gặp các nhà đầu tư tiềm năng nhằm thúc đẩy nhanh nền kinh tế của họ.
Có vẻ hành động phản đối Việt Nam của Malaysia cũng giống như quan điểm của Bắc Kinh, theo ông Rahman nhận định, chính thủ tướng Anwar đã từng tuyên bố Malaysia tiếp tục các kế hoạch dò tìm và khai thác dầu khí tại Biển Đông bất chấp sự phản đối của Bắc Kinh.
“Cho nên, việc phản đối Việt Nam có thể là chiến lược của Malaysia báo hiệu cho Bắc Kinh biết họ đối phó tương tự nhau đối với các vấn đề liên quan khu vực biển tranh chấp tại Biển Đông.” Ông Rahman nói.
Oh Ei Sun, một phân tích gia chính trị của Malaysia và cũng là một nhà phân tích cấp cao tại Viện nghiên cứu Quan hệ quốc tế ở Singapore coi chuyện Việt Nam nín lặng khi bị Malaysia phản đối là “cử chỉ ngoại giao nhiều sắc thái” (nuanced diplomatic gesture). Theo ông, một lời đáp trả chính thức – nhiều phần là mạnh mẽ lập lại tuyên bố chủ quyền của Việt Nam với khu vực tranh chấp – có thể tạm thời không hay gì cho mối quan hệ giữa hai nước cùng khối ASEAN.
“Cho nên, không trả lời hoặc trì hoãn vĩnh viễn trả lời trong khi các hành động cơi nới, bồi đáp tiếp diễn nhiều phần là câu trả lời”, ông Oh nói. Ông cũng là cố vấn chính tại Trung tâm nghiên cứu Thái Bình dương của Malaysia.
Theo ông Oh, nhiều phần không phải thư phản đối Việt Nam của Malaysia nhắm lấy lòng Trung Quốc trước khi ông Anwar tới Bắc Kinh. Bởi vì, nếu như vậy sẽ là “con dao hai lưỡi” khi Malaysia cũng có những tranh chấp với Bắc Kinh trên Biển Đông.
Vincent Kyle Parada, một cựu phân tích gia quốc phòng của Hải quân Phi Luật Tân cho rằng Việt Nam im lặng với Malaysia là câu trả lời theo đúng nghĩa của nó, hàm ngụ vị thế của chủ nhân (khu vực tranh chấp) có quyền phát triển các bãi ngầm nếu họ thấy thích hợp.(NTB)
