Báo Việt Nam
PARIS, Pháp (NV) – Tổ chức quốc tế cổ võ tự do báo chí Phóng viên Không Biên Giới (RSF) loan báo đề cử giải thưởng “Can Đảm” cho nhà báo Huy Đức của Việt Nam.
Trong một thông cáo báo chí công bố ngày Thứ Tư 6 Tháng Mười Một, RSF cho hay “Giải thưởng Tự Do Báo Chí” năm nay sẽ được tổ chức ở thủ đô Washington, Hoa Kỳ, ngày mùng 4 Tháng Mười Hai, với 25 nhà báo khắp nơi được đề cử giải thưởng này.
Giải thưởng chia làm 5 lãnh vực là “can đảm, ảnh hưởng, độc lập, hình ảnh và điều tra. Lãnh vực điều tra chỉ giới hạn nhân quyền và tự do báo chí tại Phi Châu cũng như giải thưởng về hình ảnh thời sự mới được đưa vào để trao tặng từ năm nay.
Trong số những nhà báo được đề cử, RSF nêu tên một nhà báo Việt Nam là ông Trương Huy San, bút hiệu Huy Đức. Ông đã bị Công an “bắt cóc giữa đường” ngày 1 Tháng Sáu vừa qua khi đang trên đường tới một địa điểm ở Hà Nội mà ông là một trong những diễn giả chính của buổi hội thảo về lịch sử thời phong kiến của nước Việt Nam.
Tin ông bị bắt loan truyền rộng rãi trên mạng xã hội. Một tuần sau báo chí tuyên truyền chính thống của nhà nước mới đưa tin xác nhận bắt ông Trương Huy San, đồng thời cũng bắt cả luật sư Trần Đình Triển, trưởng văn phòng luật “Vì Dân”. Cả hai ông đều bị vu cho tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ” khi họ viết nhiều bài trên mạng xã hội đụng chạm chính sách hay đả kích những kẻ cầm đầu của chế độ.
Từ khi hai ông bị bắt đến nay, không ai được biết tình trạng sức khỏe cũng như sự an nguy của họ thế nào vì gia đình và luật sư của họ không ai được tiếp cận, thăm viếng cho đến khi họ bị lôi ra tòa. Đây là thói quen của một chế độ độc tài đảng trị đối với tất cả những người bất đồng chính kiến. Nhiều người bị giam giữ suốt hai ba năm, không phải chỉ một vài tháng, rồi mới lôi ra kến án.
Nhà báo Huy Đức, tên thật là Trương Huy San, năm nay 62 tuổi, ông có một số trang Facebook cá nhân như Trương Huy San, Osin Huy Đức, nay đã bị nhà cầm quyền khóa lại từ khi ông bị bắt. Ông từng là một cán binh quân đội CSVN tham gia trong chiến dịch chống Khmer Đỏ khoảng 3 năm. Giải ngũ, ông từng cộng tác với một số báo nhà nước mà tờ cuối cùng là Sài Gòn Tiếp Thị.
Nhiều bài viết của ông đã làm cho nhà cầm quyền Hà Nội bực tức nên họ áp lực sa thải ông. Năm 2012, ông được Viện đại học Harvard tặng học bổng sang Mỹ tu nghiệp về báo chí một năm. Ông là tác giả của bộ sách “Bên Thắng Cuộc” gồm 2 tập kể lại lại những sự kiện tại Việt Nam theo cách nhìn của tác giả, đặc biệt là về mặt chính trị và lãnh đạo của Đảng CSVN từ 30/4/1975 cho tới cuối thập niên 1990.
Vừa dựa trên các tài liệu lịch sử, vừa từ các cuộc phỏng vấn các nhân vật nắm giữ quyền bính cao nhất trong chế độ Hà Nội, ông giúp độc giả hiểu rõ hơn về những gì đã xảy ra trong giai đoạn ấy, và cả về giai đoạn xảy ra trước đó.
Một vài tuần lễ trước khi bị bắt, ông Huy Đúc, có một số bài viết trên trang Facebook Trương Huy San đả kích các chính sách của nhà cầm quyền Hà Nội là “ảo tưởng”. Đồng thời những kẻ cầm đầu chế độ như Nguyễn Phú Trọng, Phạm Minh Chính, Tô Lâm, hoặc cựu lãnh tụ như Nguyễn Tấn Dũng cũng bị ông phê phán nặng nề.
Trong một chế độ độc tài đảng trị, đả kích cả chính sách cũng như lãnh tụ thì chuyện bị bỏ tù chỉ còn là sớm hay muộn. Khi hay tin ông bị bắt, một số tổ chức nhân quyền quốc tế như RSF, Ủy ban Bảo vệ Ký giả quốc tế (CJP) và một số chính phủ tây phương kêu gọi Hà Nội trả tự do cho ông. Nhiều trí thức ở Mỹ và một số quốc gia gửi một bức thư ngỏ cho những kẻ cầm đầu chế độ Hà Nội thúc giục trả tự do cho ông nhưng tất cả đều rơi vào thinh lặng.
Nêu lý do đề cử Huy Đức cho giải thường nhà báo “Can Đảm”, RSF viết rằng “Ông là một trong những nhà báo độc lập ảnh hưởng nhất tại Việt Nam. Xuyên qua các bài viết và phân tích chính trị phổ biến trên blog và mạng xã hội, gồm cả Facebook, ông cung cấp cho người dân Việt những thông tin hiếm hoi vốn bị nhà cầm quyền ngăn chặn.”
“Nhiều bài viết trên Facebook về tình hình đấu đá chính trị ở thượng tầng Việt Nam chỉ ít ngày trước khi ông bị bắt dẫn tới cơn cớ của cáo buộc “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ…”
Trong bản Chỉ số Tự do báo chí công bố hồi Tháng Năm 2024, RSF xếp Việt Nam thứ 174 trên 180 nước và lãnh thổ được khảo sát, cùng nhóm cuối bảng với những nước độc tài cộng sản, quân phiệt và tôn giáo cuồng tín như Trung Quốc, Bắc Hàn, Iran, Turkmenistan, Afghanistan, Syria, Eritrea.
Hiện người ta không biết khi nào thì ông Huy Đức cũng như luật sư Trần Đình Triển bị lôi ra tòa kết án. (NTB)
