Báo Việt Nam
DAMASCUS, Syria (NV) – Triều đại kéo dài hàng thập niên của gia đình Tổng Thống Syria Bashar al-Assad bất chợt sụp đổ hôm Chủ Nhật, 8 Tháng Mười Hai khi lực lượng dân quân Hay’at Tahrir al-Sham HTS chiếm được Damascus sau một chiến dịch tấn công chớp nhoáng diễn ra trên khắp đất nước, NBC loan tin.
Hassan Abdul-Ghani, chỉ huy cấp cao của quân nổi dậy, tuyên bố lực lượng HTS đã chiến thắng sau khi tràn vào Syria trong vài ngày qua và tiến vào Damascus trong đêm Thứ Bảy.
“Chúng tôi tuyên bố thành phố Damascus đã thoát khỏi tên bạo chúa Bashar al-Assad,” Abdul-Ghani nói trong một bài viết trên WhatsApp. “Hỡi nhân dân Syria vì nước mất nhà tan mà phải ly tán khắp nơi trên thế giới, Syria tự do đang chờ quý vị quay về nhà.”
Tổng Thống Bashar al-Assad đã tháo chạy khỏi Syria. Hành động đó được Nga xác nhận, quốc gia này tiếp tay cho chế độ Assad trong việc bách hại phong trào biểu tình ôn hòa dẫn tới một cuộc nội chiến đẫm máu.
“Sau khi Bashar Assad đàm phán với một số bên tham gia vào cuộc xung đột võ trang tại lãnh thổ Cộng Hòa Ả Rập Syria, ông ấy quyết định từ bỏ chức vụ tổng thống và rời bỏ đất nước, ban hành mệnh lệnh chuyển giao quyền lực trong hòa bình,” theo một tuyên bố từ Bộ Ngoại Giao Nga.
Vẫn chưa rõ Assad đang ở đâu.
Trước đó, Thủ Tướng Syria Ghazi al-Jalali cho biết ông đang ở nhà và không có ý định rời khỏi Syria “trừ phi tiến trình chuyển giao quyền lực được thực hiện trong hòa bình đồng thời các thể chế công quyền và cơ quan quốc gia phải tiếp tục hoạt động, bảo đảm an ninh và giúp nhân dân an tâm.”
Al-Jalali cho biết chính phủ sẵn sàng hợp tác với “bất kỳ giới lãnh đạo nào được người dân Syria tiến cử.”
Bộ Tổng Tư Lệnh HTS cho biết họ cũng giải thoát những người đang bị giam cầm tại Nhà Tù Sednaya. Chính phủ Syria đày đọa hàng ngàn người tại nhà tù quân sự tọa lạc ở ngoại ô Damascus, theo Reuters.
Đài phát thanh nhà nước Syria, Sham FM, đưa tin rằng Phi Trường Quốc Tế Damascus đã được di tản, không còn một nhân viên nào làm việc đồng thời tất cả các chuyến bay đều bị đình hoãn. Hôm Chủ Nhật, vẫn chưa rõ hiện thời ai là người đảm trách Sham FM.
Tổng Thống Joe Biden đang “theo dõi sát sao các diễn tiến khó lường tại Syria và liên tục giữ liên lạc với các đồng minh trong khu vực,” phát ngôn viên Hội Đồng An Ninh Quốc Gia Tòa Bạch Ốc Sean Savett cho biết trong một tuyên bố tối Thứ Bảy.
Hoa Kỳ “không nên can dự” vào tình hình tại Syria, Tổng Thống tân cử Donald Trump viết hoa cả dòng chữ trong một bài viết trên mạng xã hội Truth Social vào sáng Thứ Bảy. “Đây không phải là cuộc chiến của nước Mỹ. Hãy để mọi chuyện thuận theo lẽ tự nhiên.”
Lực Lượng Phòng Vệ Israel IDF cho biết trong một bài viết trên X rằng họ đã khai triển binh lính tới vùng đệm giữa Israel và Syria, cũng như những nơi khác, “nhằm bảo đảm an ninh cho Cao Nguyên Golan và người dân Israel.” “Chúng tôi muốn nói rõ rằng IDF không can dự vào các diễn tiến đang xảy ra tại Syria,” tuyên bố cho biết.
HTS bao vây thành phố Homs hôm Thứ Sáu chưa được bao lâu thì tới lượt Damascus thất thủ sau một cuộc tấn công chớp nhoáng nhắm vào các lực lượng chính phủ khiến ba trong số năm thành phố lớn nhất Syria nằm trong quyền kiểm soát của quân nổi dậy và sau đó thừa thắng xông lên, họ tiến thẳng vào thủ đô Syria. Một ngày sau khi tuyên bố chiếm được thành phố Daraa, HTS tuyên bố hôm Thứ Bảy rằng Damascus cũng đã thuộc về tay họ.
Hoa Kỳ, với khoảng 900 binh lính đang đồn trú tại miền Bắc Syria, đang theo dõi sát sao tình hình tại quốc gia Trung Đông này.
Chưa tới hai tuần mà HTS đã chiếm được thành phố Aleppo ở miền Bắc Syria, cũng như thành phố trung tâm Hama, nơi quân chính phủ lãnh nhận thất bại hôm Thứ Năm.
Tính từ 2016, đây là lần đầu tiên HTS phát động tấn công Aleppo khi Nga nhúng tay vào cuộc nội chiến bằng cách giúp Assad giành lại quyền kiểm soát Aleppo sau một chiến dịch oanh tạc tàn khốc bằng chiến đấu cơ.
Việc lực lượng HTS đột ngột đánh chiếm thủ đô được coi là một đòn chí tử giáng xuống các thế lực bên ngoài gồm có Nga, Iran và Hezbollah được Iran chống lực tiếp tay cho Assad tham quyền cố vị suốt 24 năm.
Màn tiến công vũ bão của HTS diễn ra trong bối cảnh Trung Đông tiếp tục luẩn quẩn trong các cuộc chiến mới, trong đó Israel được Hoa Kỳ hậu thuẫn vừa cố gắng triệt hạ Hamas tại Gaza vừa giữ nguyên lệnh đình chiến mong manh với Hezbollah tại Lebanon. Cả Hamas và Hezbollah đều là các đồng minh của Iran.
Nhưng mọi chuyện vẫn chưa hoàn toàn ngã ngũ khi các toán binh lính ủng hộ Assad vẫn chiến đấu với lực lượng người Kurd chiếm giữ các cứ điểm của chính phủ ở miền Đông Syria, gần các thành phố Raqqa và Deir Ez-Zour, Đài Quan Sát Nhân Quyền Syria SOHR cho biết hôm Thứ Sáu.
HTS nổi lên từ Jabhat al-Nusra, một nhánh quân cũ thuộc Al Qaeda và được Hoa Kỳ cũng như Liên Hiệp Quốc chỉ định là tổ chức khủng bố.
Đây là một trong số nhiều lực lượng cạnh tranh với nhau tại Syria với mục đích lật đổ chế độ Assad, ách cai trị từng tàn sát hàng trăm ngàn dân Syria từ lúc quốc gia Trung Đông nổ ra cuộc nội chiến cách nay gần 14 năm.
Năm 2020, một lệnh đình chiến góp phần giúp Assad kiểm soát 70% Syria, nhưng tình hình lúc bấy giờ vẫn bất ổn khiến khoảng 6.8 triệu người Syria ly hương.
Nhiều người tha phương cầu thực tới Âu Châu, nơi đột ngôt chứng kiến làn sóng dân tỵ nạn Syria tràn vào, thúc đẩy các phong trào cực hữu chống người nhập cư từ Bồ Đào Nha tới Ba Lan bỗng dậy lên lại. (TTHN)
