Báo Việt Nam
NEW YORK (NV) – Giá thực phẩm dậy lên hơn 20% dưới thời chính quyền Biden-Harris, khiến nhiều cử tri phải tính toán kỹ hơn khi đi chợ.
Hôm Thứ Sáu, 16 Tháng Tám, Phó Tổng Thống Kamala Harris cho biết bà có một giải pháp: áp dụng lệnh cấm liên bang lên tình trạng tăng giá quá mức trong toàn ngành thực phẩm, CNN đưa tin.
“Tôi có kế hoạch áp dụng các hình phạt mới liên quan tới các công ty trục lợi từ tình trạng khủng hoảng kinh tế và bất tuân các quy tắc,” Harris cho biết tại một sinh hoạt vận động tranh cử.
Chỉ có một vấn đề duy nhất: Đề nghị của Harris có thể tạo ra nhiều rắc rối, hơn là cố gắng giải quyết vấn đề, một số kinh tế gia cho biết.
Gavin Roberts từng nghiên cứu luật chống tăng giá quá mức được một số tiểu bang thông qua trong thời kỳ đại dịch Covid-19. Một trong những tác động lớn nhất mà ông quan sát được, đặc biệt là tại các chợ, là các loại luật định này khuyến khích người dân “mua nhiều hàng hóa hơn là nếu thấy giá cả tăng lên.”
Khi giá cả tăng cao, trong phần lớn các trường hợp, chính sách tốt nhất để ứng phó thực sự đó là không làm gì cả, Roberts, phân khoa trưởng khoa kinh tế tại đại học Weber State University, nói với CNN.
Điều đó sẽ khiến những người tiêu thụ nào có túi tiền eo hẹp hơn, khi thấy giá thịt bò cao, sẽ mua một loại thịt hoặc nguồn protein khác. Từ đó thịt bò còn nguyên trên kệ hàng hóa, những ai khá giả hơn cũng có thịt để mua.
Và trong khi Harris tuyên bố đề nghị của bà “sẽ giúp ngành thực phẩm cạnh tranh hơn,” Roberts cho biết điều đó sẽ phản tác dụng. “Nhiều khả năng mọi thứ sẽ chẳng thay đổi gì đâu,” ông nói, vì đề nghị đó sẽ ngăn chặn những nguồn cung cấp cạnh tranh mới xuất hiện, để tận dụng lợi thế về biên độ lợi nhuận lớn hơn — đó là hình thức cạnh tranh có thể giúp giảm giá cả trong thời gian dài.
Jason Furman, một nhà kinh tế hàng đầu trong chính quyền Obama, chia sẻ quan điểm của Roberts rằng luật chống tăng giá có thể vô tình gây hại cho người tiêu thụ. “Đây không phải là chính sách hợp lý và tôi nghĩ hy vọng lớn nhất là nó sẽ chỉ là lời nói suông thay vì thành luật trên thực tế”, ông nói với tờ New York Times. “Không có lợi ích gì ở đây, và có một số bất lợi”.
Thay vì theo đuổi các chính sách chống tăng giá, Roberts khuyến nghị Harris điều tra xem điều gì, nếu có, đang ngăn cản các thành phần mới, dấn thân vào các ngành công nghiệp đông đúc, để góp phần cạnh trạnh.
Theo quan điểm của ông, một bản tin chiến dịch tranh cử cho biết Harris cũng có kế hoạch cung cấp nhiều nguồn nhân lực hơn cho “chính phủ liên bang nhằm xác định và giải quyết hành vi ấn định giá và các hành vi chống cạnh tranh trong ngành thực phẩm.”
Chiến dịch tranh cử từ chối bình luận về những lời chỉ trích nhắm vào lệnh cấm tăng giá do Harris đề nghị, chỉ ra phần phát biểu của Harris và bản tin được công bố trước đó.
Trong vài năm qua, hành vi tăng giá đóng vai trò gì trong tiến trình lạm phát và ảnh hưởng lên nền kinh tế với mức độ ra sao, vẫn chưa có kết luận cụ thể.
Nghiên cứu từ Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang Fed chi nhánh San Francisco cho thấy hành vi tăng giá bị cáo buộc, do các công ty gây ra, không phải là chất xúc tác chính trong đợt tăng lạm phát bùng nổ vào năm 2021, trong khi các nhóm nghiên cứu có khuynh hướng cấp tiến thì công bố nghiên cứu cho thấy tăng giá và lạm phát có mối liên hệ trực quan hơn.
Cho tới cuối năm ngoái, các công ty thường xuyên nói trong các đợt công bố phúc trình lợi tức trong mỗi tam cá nguyệt với các nhà đầu tư, rằng ngay cả khi các doanh nghiệp tăng giá, khách hàng vẫn tiếp tục trả tiền để mua hàng hóa. Đó là do nhu cầu vẫn duy trì ở mức cao, được khích lệ nhờ lương bổng cao hơn và các biện pháp hỗ trợ hồi phục sau đại dịch, giúp trương mục tiết kiệm của người dân thêm dồi dào. Rất nhiều kinh tế gia cho rằng lợi nhuận mà các công ty có được cũng giống như những gì chúng ta từng học trong lớp vỡ lòng về kinh tế Econ 101: cung và cầu – không phải chỉ đơn thuần là lòng tham của công ty.
Trong tất cả trường hợp, lạm phát mà dân Mỹ phải đối diện trong vài năm qua là hậu quả đến từ các diễn tiến trên toàn cầu như chiến tranh tại Ukraine, chi tiêu của chính phủ và sự gián đoạn liên quan tới đại dịch Covid-19 ảnh hưởng lên toàn bộ nền kinh tế. Ví dụ, căng thẳng chưa từng có tác động lên chuỗi cung ứng trong thời kỳ tột đỉnh của đại dịch cũng góp phần không ít vào sự gia tăng lạm phát vào đầu năm 2021. (TTHN)
