Báo Việt Nam
PLAINS, Georgia (NV) – Cựu Tổng Thống Jimmy Carter vừa từ trần tại nhà riêng vào chiều Chủ Nhật, 29 Tháng Mười Hai, 2024, thọ 100 tuổi.
Con trai của ông, Chip Carter, xác nhận vị tổng thống Hoa Kỳ thứ 39 trút hơi thở cuối cùng lúc 3 giờ 45 phút.
Carter sống thọ nhất trong số các tổng thống Hoa Kỳ. Ông bắt đầu được đưa về chăm sóc cuối đời tại nhà vào Tháng Hai năm 2023 sau nhiều lần ra vào bệnh viện.
Đầu Tháng Mười vừa qua, Carter mừng sinh nhật thứ 100.
Cựu Đệ Nhất Phu Nhân Rosalynn Carter qua đời vào Tháng Mười Một, sau 77 năm ông bà thành hôn. Cựu tổng thống từng tham dự lễ tưởng nhớ người vợ quá cố trên xe lăn.
James Earl Carter Jr. sinh ngày 1 Tháng Mười 1924 tại Plains, Georgia, là con trai của một nhà nông trồng đậu phộng và một y tá, và là tổng thống tương lai của Hoa Kỳ đầu tiên được sinh ra trong bệnh viện.
Ông tốt nghiệp Học Viện Hải Quân Hoa Kỳ và phục vụ lực lượng Hải Quân trước khi trở về nhà giúp gia đình điều hành điền trang. Ông đắc cử thống đốc Georgia năm 1970.
Carter, một thành viên Đảng Dân Chủ, từng phục vụ một nhiệm kỳ tổng thống, từ 1977 tới 1981, giám sát một giai đoạn lạm phát cao kỷ lục cùng những thách thức khác. Rắc rối liên quan tới bắt giữ con tin người Mỹ tại Tòa Đại Sứ Hoa Kỳ ở Iran xuất hiện nhan nhản trong các bản tin suốt 14 tháng cuối cùng của chính quyền Carter. Iran thả các con tin Hoa Kỳ vào ngày Carter rời nhiệm sở năm 1981.
Sau khi Chiến Tranh Việt Nam kết thúc năm 1975, hàng trăm ngàn người Việt Nam tìm cách vượt thoát chế độ Cộng Sản đi tìm tự do. Năm 1978, Tổng Thống Carter lúc bấy giờ ra lệnh cho chiến hạm Mỹ phải vớt các thuyền nhân lênh đênh trên biển. Khi con số người tỵ nạn tăng lên theo thời gian, Carter cho nhận vào Hoa Kỳ gấp đôi số người theo quy định hàng năm.
Quyết định này không được công chúng ủng hộ nhiều, theo cuộc thăm dò CBS và The New York Times lúc đó. Có tới 62% người Mỹ chống đối việc nhận thêm người tỵ nạn từ Đông Nam Á. Đến năm 1980, Tổng Thống Carter ký ban hành Đạo Luật Người Tỵ Nạn (Refugee Act), tạo nền tảng luật pháp giúp đỡ cho những người trốn chạy các chế độ bạo tàn khắp thế giới đến định cư tại Hoa Kỳ, trong đó có hằng trăm ngàn người Việt Nam vào những năm sau biến cố Tháng Tư năm 1975.
Năm 2002, Carter được trao giải Nobel Hòa Bình.
Carter dành những năm cuối đời cho kế hoạch nhân đạo và trở nên tiếng tăm hơn với tư cách là cựu tổng thống so với lúc còn là tổng thống. Khi vẫn còn khỏe mạnh, Carter hợp tác với Habitat for Humanity hăng hái xây cất nhà ở và đi khắp thế giới để ủng hộ các sáng kiến về dân chủ và y tế công cộng. (TTHN) [kn]
