Báo Việt Nam
Có những lúc tập luyện, Phạm Hướng bị rơi từ trên cao xuống. Một lần như thế, từ độ cao 2-3m, chị rơi xuống sàn. Lúc đó Phạm Hướng chỉ biết nằm im vì đau và choáng.
Xiếc là lĩnh vực nghệ thuật đặc thù đòi hỏi sự khổ luyện nhiều năm và liên tục ở người nghệ sĩ. Để có những tiết mục vài phút trên sân khấu, các nghệ sĩ đã phải đánh đổi nhiều mồ hôi, nước mắt, chấp nhận những tai nạn ngoài ý muốn, thậm chí nguy hiểm tới tính mạng. Dù vậy họ vẫn chọn dấn thân cho dù công việc cần nhiều sự hy sinh về sức khoẻ không mang tới cho họ cuộc sống vật chất dư dả. Với các nghệ sĩ nữ, khó khăn còn nhiều gấp bội khi họ còn phải làm vợ, làm mẹ và lo toan cho gia đình. VietNamNet xin giới thiệu loạt bài về các bóng hồng trên sân khấu xiếc để thấy cuộc sống sau ánh hào quang ít người biết tới của họ.
Nhỏ bé, thân thiện và luôn xuất hiện với nụ cười hiền lành, Phạm Thị Hướng khiến người đối diện dễ quên rằng chị là một nghệ sĩ xiếc. Hơn 20 năm theo đuổi xiếc, hành trình của chị không chỉ là câu chuyện của những tấm huy chương quốc tế mà còn là hành trình khổ luyện, đôi lúc sợ hãi và cả những lần muốn dừng lại.
Vinh quang được đánh đổi bằng mồ hôi và nước mắt
Sinh năm 1990, Phạm Thị Hướng đến với xiếc từ năm 13 tuổi – cái tuổi mà nhiều đứa trẻ vẫn còn mơ mộng với những màn trình diễn lung linh trên sân khấu. Khi ấy, chị cũng như bao người, chỉ biết đến xiếc qua màn hình tivi, qua những tiết mục khiến người xem trầm trồ.
“Nhìn các anh chị biểu diễn, tôi khâm phục lắm. Rồi một ngày các thầy cô về trường học tuyển sinh, tôi được chọn và theo học khóa tạo nguồn tại Trường Xiếc Việt Nam. Ra trường tôi cứ thế gắn bó với Liên đoàn Xiếc Việt Nam đến tận bây giờ”, chị nhớ lại.
Nhưng ánh sáng sân khấu chỉ là phần nổi. Những ngày đầu bước vào trường xiếc là chuỗi ngày khổ luyện: bẻ dẻo, xoạc chân, tập thể lực. Lúc đó tôi nghĩ, sao lại khó và đau đến thế. Nhưng rồi nhìn các anh chị biểu diễn, mình lại quên hết, lại tự nhủ phải cố gắng”.
Phải mất 5 năm, cô bé ngày nào mới có lần đầu tiên bước lên sân khấu. Đó là một khoảnh khắc vừa run rẩy, vừa thiêng liêng.
“Tim tôi đập rất nhanh, tay run, nhưng khi bước ra sân khấu thì quên hết”, chị chia sẻ.
Nhắc đến những dấu mốc lớn trong sự nghiệp, Phạm Thị Hướng không giấu được xúc động và tự hào khi nói về tấm huy chương Vàng tại Liên hoan Xiếc quốc tế ở Saratov (Nga) – nơi được xem là cái nôi của nghệ thuật xiếc thế giới.
“Đó là cảm giác vỡ òa. Tim như muốn nhảy ra ngoài vừa hạnh phúc, vừa tự hào”, chị chia sẻ.
Đằng sau khoảnh khắc ấy là hành trình tập luyện kéo dài 7 năm của chị và nghệ sĩ Chu Thuý Hồng với tiết mục Đu son – một sáng tạo mới mẻ với đạo cụ hình khóa Sol. Từng động tác, từng bước di chuyển đều phải thử nghiệm, điều chỉnh, thậm chí đánh đổi bằng những cú ngã đau điếng. Khổ luyện đó đã mang lại vinh quang cho chị với biệt danh “Công chúa xiếc”.
“Chỉ cần sai một chút là có thể va vào đạo cụ hoặc mất thăng bằng. Có những lúc tập luyện, tôi bị rơi từ trên cao xuống”, chị kể.
Một lần như thế, từ độ cao 2-3m, chị rơi xuống sàn. Lúc đó Phạm Hướng chỉ biết nằm im vì đau và choáng, rất may là chỉ bị dập cơ.
Nhưng không phải ai cũng may mắn như vậy. Với nghệ sĩ xiếc, chấn thương không phải là ngoại lệ mà là điều gần như chắc chắn.
“Ngã từ trên cao có thể gãy chân, gãy tay thậm chí ảnh hưởng đến cột sống, tính mạng”, Phạm Thị Hướng chia sẻ.
Có những thời điểm, Phạm Thị Hướng từng nghĩ đến việc rẽ hướng. Áp lực, chấn thương, những khó khăn về kinh tế, tất cả khiến chị chùn bước. Nhưng cứ mỗi lần được đứng trên sân khấu, mọi suy nghĩ đó trong chị lại biến mất.
Điều giữ Phạm Hướng ở lại không phải là vinh quang mà là cảm giác rất khó gọi tên khi ánh đèn bật lên, khi khán giả vỗ tay: “Nó là sự thăng hoa, là tâm huyết mình đặt vào tiết mục”, chị nói.
Không giống nhiều loại hình nghệ thuật khác, xiếc đòi hỏi nghệ sĩ vừa phải hoàn hảo về kỹ thuật, vừa phải truyền tải cảm xúc bằng cơ thể. Họ không nói nhưng vẫn phải kể một câu chuyện.
“Chúng tôi phải tương tác với khán giả bằng ánh mắt, bằng chuyển động. Nếu chỉ chăm chú vào kỹ thuật khán giả sẽ không cảm nhận được”.
Cuộc sống phía sau ánh đèn
Phía sau sân khấu, cuộc sống của một nghệ sĩ xiếc giản dị hơn nhiều người tưởng. Những bộ trang phục lộng lẫy nhanh chóng được thay bằng quần áo tập. Tập để giữ vững phong độ, để trau dồi kỹ năng để sáng tạo và truyền cảm hứng cho những diễn viên trẻ. Cứ thế, những buổi biểu diễn thăng hoa được nối tiếp bằng những giờ luyện tập lặp đi lặp lại.
“Người ta thường thấy tôi trong bộ đồ tập hơn là váy vóc. Chỉ khi đi tiệc cưới hay có dịp đặc biệt mới diện đẹp. Để theo đuổi đam mê, tôi phải xoay xở làm thêm bằng việc dạy yoga ở bên ngoài. Khi người ta ngủ trưa thì tôi đi dạy. Khi người ta ăn uống đàng hoàng tôi có thể đang ăn vạ vật cái gì đó để kịp giờ tập”, chị tâm sự.
Thời gian dành cho bản thân, gia đình vì thế cũng trở nên ít ỏi. Nhưng đổi lại, chị có một điều quý giá là sự đồng hành của bạn đời.
Chồng Phạm Hướng – nghệ sĩ xiếc Nguyễn Hà Bình cũng là người cùng nghề. Họ hiểu những áp lực, những rủi ro mà đối phương phải đối mặt mỗi ngày.
“Có lúc khó khăn quá, chồng tôi từng quyết định dừng lại. Khi anh nói điều đó, tôi đã khóc. Nhưng vì tình yêu với nghề, cuối cùng anh quay lại”, Phạm Thị Hướng rưng rưng nhớ lại.
Trong một gia đình mà cả hai đều theo xiếc, khó khăn có thể nhân đôi. Nhưng tình yêu nghề và sự thấu hiểu cũng nhân lên gấp bội.
Nhìn về thế hệ trẻ, Phạm Thị Hướng tin rằng xiếc Việt Nam vẫn còn nhiều cơ hội để vươn xa. Điều kiện tập luyện ngày nay tốt hơn, cơ hội nhiều hơn nhưng điều quan trọng nhất vẫn là đam mê và sự kiên trì: “Có những bạn được hỗ trợ rất nhiều nhưng lại bỏ cuộc sớm nhưng cũng có những bạn thực sự yêu nghề và sẽ đi rất xa”.
Với chị, xiếc không chỉ là nghề mà là một phần cuộc đời. Một hành trình mà mỗi bước đi đều phải đánh đổi nhưng cũng đầy tự hào.
“Chỉ cần còn được đứng trên sân khấu, tôi sẽ còn cố gắng”, chị khẳng định.
Và có lẽ, chính những con người như Phạm Thị Hướng những nghệ sĩ lặng lẽ vượt qua gian nan vất vả để mang đến niềm vui cho khán giả là lý do để ánh đèn sân khấu xiếc vẫn luôn sáng.
