Báo Việt Nam
Thiện Lê/Người Việt
HOLLYWOOD, California (NV) – Phim chiến tranh đặc biệt hơn mọi thể loại khác là dựng lại những giai đoạn có thật trong lịch sử của con người, kinh hoàng và thảm khốc hơn bất cứ nội dung giả tưởng nào khác.
Làm phim chiến tranh không dễ, nhất là có nên đưa những cảnh đẫm máu lên màn ảnh, hay tính thực tế cùng sự chính xác về lịch sử. Dưới đây là những phim được coi là nổi bật của thể loại này.
Paths of Glory (1957)
Đạo diễn lừng danh Stanley Kubrick từng sản xuất vài phim chiến tranh, và phim vào cũng đầy sức ảnh hưởng đối với thể loại này, trong đó có “Paths of Glory” công chiếu năm 1957.
Phim nói về một nhóm binh sĩ người Pháp trong Đệ Nhất Thế Chiến cãi lệnh thi hành một nhiệm vụ cảm tử do cấp trên đưa ra. Hậu quả của sự không tuân lệnh của cấp trên cho thấy sự khác biệt giữa các tướng lãnh, các sĩ quan và các binh sĩ không có lựa chọn nào khác ngoài phải làm theo những lệnh có thể làm họ mất mạng.
Phim chiến tranh của đạo diễn Stanley Kubrick lúc nào cũng có thông điệp chống chiến tranh, và “Paths of Glory” thể hiện sự thèm muốn thể hiện quyền lực của các tướng lãnh, làm nhiều người thiệt mạng, và phim ít khi nào nói về mục đích của cuộc chiến.
Ngoài sự khác biệt về cấp bật, phim còn thể hiện sự khác biệt về tầng lớp giữa binh sĩ và tướng lãnh. Những yếu tố là nguồn cảm hứng cho nhiều phim chống chiến tranh, cho thấy sức ảnh hưởng của đạo diễn Stanley Kubrick đối với thể loại phim chiến tranh.
Apocalypse Now (1979)
Công chiếu năm 1979, chỉ bốn năm sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc, “Apocalypse Now” của đạo diễn Francis Ford Coppola đưa khán giả vào một cuộc chiến tàn khốc và đầy sức ảnh hưởng vì thể hiện xuất sắt cách cuộc chiến đó ảnh hưởng đến tâm lý của một con người ra sao.
Dựa theo tiểu thuyết “Heart of Darkness” của nhà văn Joseph Conrad, phim có nhân vật chính là Đại Úy Benjamin Willard, do tài tử Martin Sheen đóng, với bối cảnh là chiến tranh Việt Nam trong năm 1970.
Ông Willard phải đi theo đường sông từ Việt Nam đến Cambodia vì nhận được nhiệm vụ bí mật là ám sát Đại Tá Kurtz, do tài tử Marlon Brando đóng. Ông Kurtz là đại tá của Lính Đặc Nhiệm Hoa Kỳ, bị tố cáo giết đồng đội và bị rối loạn tâm lý.
Cách thể hiện của “Apocalypse Now” rất khác với nhiều phim chiến tranh khác vì đào sâu vào tâm lý của các binh sĩ thay vì dựng lại cuộc chiến một cách đầy thực tế. Địa hình của Việt Nam trong phim đầy nguy hiểm và tạo cảm giác như đang trong một cơn ác mộng để phản ảnh tâm lý bất ổn của nhiều binh sĩ.
Grave of the Fireflies (1988)
Không ai có thể ngờ được một phim hoạt họa của Nhật góp phần gầy dựng tên tuổi thể loại phim chiến tranh, đó là “Grave of the Fireflies” chiếu năm 1988 thể hiện sự tàn khốc của chiến tranh đối với trẻ em.
Phim nói về câu chuyện của hai anh em Seita và Setsuko bị thất lạc cha mẹ sau một trận đánh bom của Hoa Kỳ ở Nhật. Hai anh em phải tìm mọi cách và dựa vào nhau rất nhiều để sống còn và không xa rời nhau, tạo ra một câu chuyện làm khán giả vô cùng cảm động.
Khi nhắc đến phim chiến tranh, không ai nghĩ đến cách thể hiện bằng phim hoạt họa, nhưng “Grave of the Fireflies” dùng hình vẽ để dựng lại những thứ không thể dựng bằng hình thật được. Tác phẩm này còn thể hiện vô cùng chính xác cảm xúc của nhiều người Nhật trong Đệ Nhị Thế Chiến.
Phim hoạt họa thường có nội dung vui tươi, nhưng “Grave of the Fireflies” hoàn toàn ngược lại, có cả cảnh một nhân vật chết đói ngay trạm xe lửa. Đó là một trong những cảnh mà phim người đóng khó thể hiện được, và cho khán giả thấy được chiến tranh làm trẻ em mất đi sự tươi sáng của tuổi trẻ.
Đoạn kết của phim hoạt họa cho thấy cảnh hai anh em Seita và Setsuko gặp lại nhau đầy cảm động, chắc chắn sẽ làm khán giả không cầm được nước mắt.
Saving Private Ryan (1998)
Nếu nói về dựng cảnh những trận chiến thảm khốc, có thể nói không phim nào qua được “Saving Private Ryan” chiếu năm 1998 do đạo diễn Steven Spielberg dẫn dắt.
Phim nói về một nhóm binh sĩ người Mỹ phải đi tìm một binh nhì có tên Ryan vì anh là người con trai cuối cùng của dòng họ chưa tử trận. Nhóm binh sĩ đó phải vượt qua nhiều trận chiến nguy hiểm để thực hiện nhiệm vụ.
Với sự thành công về phim “bom tấn,” đạo diễn Spielberg dựng cảnh những trận chiến vô cùng xuất sắc như đoạn mở đầu là quân Đồng Minh đổ bộ vào bờ biển Normandy ở Pháp. Sau đó là những trận chiến có quy mô nhỏ hơn, nhưng cũng không kém phần nguy hiểm.
Những trận chiến trong phim có thể làm khán giả xem đi xem lại được không biết bao nhiêu lần, nhưng đạo diễn Spielberg còn thể hiện thành công tình người và vinh danh các binh sĩ trong phim. Vì vậy, tác phẩm này luôn được coi là một trong những phim chiến tranh hay nhất mọi thời đại.
The Hurt Locker (2008)
Hầu hết phim chiến tranh thành công thường nói về Đệ Nhị Thế Chiến, và điều đó làm “The Hurt Locker” công chiếu năm 2008 đặc biệt vì thể hiện một cuộc chiến xảy ra cách đây không quá lâu là chiến tranh Iraq.
Phim đưa khán giả đi theo một tiểu đội chuyên phá bom ở Iraq, nhưng người dẫn đầu là một trung sĩ có cách chỉ huy đầy nguy hiểm, dẫn đến nhiều xung đột trong tiểu đội, tạo ra nhiều căng thẳng trong cuộc chiến đầy nguy hiểm.
Tuy không thể hiện chính xác hết được những gì xảy ra ở Iraq và bị chỉ trích vì những điểm không chính xác, nhưng “The Hurt Locker” đã dựng lại được nhiều phần sự thảm khốc của chiến tranh Iraq. Tác phẩm này trở thành nguồn cảm hứng về cách dựng cảnh và về ý nghĩa cho nhiều chiến tranh nói về các cuộc chiến đương đại.
Điều đó giúp đạo diễn Kathryn Bigelow trở thành phụ nữ đầu tiên đoạt giải Oscar đạo diễn xuất sắc nhất.
Inglorious Basterds (2009)
Đạo diễn Quentin Tarantino thường mang cách nhìn vừa mỉa mai vừa hài hước vào phim, và phim chiến tranh “Inglorious Basterds” chiếu năm 2009 cũng có thể hiện đó tuy là phim chiến tranh.
Phim có bối cảnh trong năm đầu tiên sau khi Đức Quốc Xã chiếm Pháp trong Đệ Nhị Thế Chiến. Một trung úy của phe Đồng Minh tuyển một số binh sĩ gốc Do Thái để trả thù, và phải hợp tác với nhiều người để thực hiện nhiệm vụ đó.
Điểm làm “Inglorious Basterds” nổi bật là cách nhìn giả tưởng của đạo diễn Quentin Tarantino về Đệ Nhị Thế Chiến, có nhiều cảnh hài hước mỉa mai và không thể thiếu những cảnh bạo lực quen thuộc của vị đạo diễn này.
Phim có một cảnh xảy ra trong một rạp phim ở Paris, khi một phim tuyên truyền của Đức Quốc Xã kết thúc đột ngột và rạp phim bị đốt cháy, làm nhiều tướng lãnh của Đức bị giết trong đám cháy đó. Đây là nội dung giả tưởng và suy nghĩ về cách chiến tranh có thể kết thúc ra sao của đạo diễn Tarantino, làm “Inglorious Basterds” trở thành một phim vô cùng quan trọng trong thể loại phim chiến tranh.
Oppenheimer (2023)
Trong một năm vừa qua, chắc chắn ít nhiều người biết đến phim “Oppenheimer” vô cùng thành công vào năm 2023, và thành công nhờ cho khán giả một cái nhìn mới về chiến tranh.
Phim đưa khán giả đi theo câu chuyện của khoa học gia J. Robert Oppenheimer sau khi được chọn làm người phụ trách dự án Manhattan Project của Hoa Kỳ. Ông và nhiều khoa học gia khác bỏ nhiều năm để chế tạo bom nguyên tử, và chứng kiến được thành quả của mình vào ngày 16 Tháng Bảy, 1945, là cuộc thử nghiệm bom nguyên tử đầu tiên, thay đổi lịch sử của thế giới hoàn toàn.
Qua tầm nhìn của đạo diễn Christopher Nolan, “Oppenheimer” có nhiều yếu tố thường thấy trong phim nói về những nhân vật có thật trong lịch sử, nhưng không chỉ thể hiện Đệ Nhị Thế Chiến qua cách nhìn của nhân vật chính như nhiều phim khác.
Tác phẩm này có nhiều câu chuyện được đan xen vào nhau rất tài tình, còn có cách dẫn chuyện không đi theo trình tự thời gian, giúp khán giả thấy rõ được suy nghĩ của các chính trị gia ảnh hưởng đến cuộc chiến ra sao.
Không chỉ vậy, “Oppenheimer” còn cho khán giả thấy cuộc đời của nhiều người sau chiến tranh, khi những anh hùng bị bỏ qua một bên hay bị biến thành kẻ ác để các chính trị gia thực hiện được mục đích của họ. (Nhất Anh) [qd]
—–
Liên lạc tác giả: [email protected]
