Cấp nước cho California: Giải pháp của Becerra và Hilton khác nhau ra sao?


SACRAMENTO, California (NV) – Làm sao bảo đảm đủ nước cho người dân và ngành nông nghiệp California với chi phí phải chăng? Hai ứng cử viên thống đốc Xavier Becerra và Steve Hilton có hướng giải quyết khác nhau, theo bài viết của CalMatters cập nhật hôm Thứ Hai, 12 Tháng Mười.

Ông Steve Hilton (Cộng Hòa) muốn xây thêm công trình trữ và dẫn nước, khử muối nước biển, tái sử dụng nước thải và nới lỏng các quy định về môi trường. Ông Xavier Becerra (Dân Chủ) đề nghị đầu tư cải thiện hệ thống cấp nước, và tham khảo các bên liên quan, nhưng chưa công bố kế hoạch chi tiết.

Đập Shasta trên sông Sacramento, thuộc Shasta County, California. Việc nâng cao đập để tăng sức chứa của hồ là một chủ đề gây tranh luận trong cuộc bầu cử thống đốc California. (Hình minh họa: Steve Martarano/U.S. Fish and Wildlife Service, USFWS/FWS.gov)

Thống đốc kế nhiệm sẽ phải giải quyết nhiều khó khăn cùng lúc. California thường xuyên bị hạn hán, xen kẽ mưa lớn và lũ lụt. Việc bơm nước ngầm quá mức gây sụt lún đất tại vùng nông nghiệp miền Trung đe dọa nguồn nước và các công trình dẫn nước. Trong lúc nông dân cần nguồn cung cấp nước ổn định, ngành đánh bắt cá hồi bị ảnh hưởng vì số lượng cá suy giảm. Hàng trăm ngàn cư dân cũng chưa được sử dụng nước uống an toàn với giá hợp lý.

Hilton đề nghị xây thêm hồ chứa, nới lỏng quy định môi trường

Ông Hilton, cựu chiến lược gia chính trị, và là người dẫn chương trình trên Fox News, cho rằng California có thể có nguồn nước dồi dào nếu thay đổi chính sách và cách quản trị. Ông muốn tăng khả năng thu gom, dự trữ, và phân phối nước cho nông nghiệp và sinh hoạt.

Năm 2024, ông cùng chuyên gia Edward Ring thuộc Trung Tâm Chính Sách California (CPC) soạn thảo kế hoạch mang tên “Achieving Water Abundance,” tức là đạt nguồn nước dồi dào. Kế hoạch ước tính tổng chi phí có thể lên tới $150 tỷ, với điều kiện các quy định được cải cách. Hai tác giả đề nghị dành 2% ngân sách chi tiêu chung của tiểu bang (General Fund) cho kế hoạch này, bằng cách cắt giảm các chương trình mà họ cho là lãng phí hoặc kém hiệu quả.

Ông Hilton ủng hộ dự án hồ chứa Sites tại Bắc California, với chi phí dự trù từ $6.2 tỷ đến $6.8 tỷ. Hồ dự kiến trữ nước lấy từ sông Sacramento, bổ sung nguồn cung cấp cho các khu vực sử dụng nước, trong đó có những vùng phía Nam. Ông cũng ủng hộ đề nghị của chính quyền Tổng Thống Donald Trump nâng cao đập Shasta để tăng sức chứa của hồ.

Bà Allison Febbo, tổng quản trị Cơ Quan Cấp Nước Westlands (Westlands Water District-WWD), hoan nghênh việc ông Hilton quan tâm đến dự án hồ Sites và nâng cao đập Shasta. Westlands là cơ quan cung cấp nước nông nghiệp lớn nhất nước Mỹ, và từ lâu đã ủng hộ hai dự án này. Theo bà, cả ông Hilton và ông Becerra đều chưa gặp nhân viên cơ quan để trao đổi. Westlands không được phép tuyên bố ủng hộ ứng cử viên, hoặc đóng góp tiền cho các ban vận động tranh cử.

Các tổ chức đánh bắt cá, bảo vệ môi trường, và bộ tộc Winnemem Wintu phản đối hai dự án vì lo ngại việc lấy thêm nước từ sông sẽ gây hại cho cá hồi và các loài đang bị đe dọa. Ông Hilton khẳng định ngành đánh bắt cá hồi quan trọng ngang với nông nghiệp. Tuy nhiên, ông chủ trương dành thêm nước cho nông nghiệp và sinh hoạt bằng cách nới lỏng các quy định giữ nước trên sông để bảo vệ một số loài cá.

Một số chuyên gia lưu ý rằng tăng nguồn cung không đồng nghĩa với việc làm cho nước có giá rẻ hơn. Ông Greg Gartrell, chuyên gia thuộc Viện Chính Sách Công California (PPIC), cho rằng xây dựng và cung cấp thêm nước đòi hỏi chi phí. Nếu người sử dụng trả thấp hơn giá thành, phần chênh lệch phải do nguồn tài trợ khác bù đắp.

Becerra chưa công bố kế hoạch chi tiết

Ông Becerra từng là dân biểu tiểu bang, dân biểu liên bang, bộ trưởng Tư Pháp California, và bộ trưởng Y Tế liên bang. Vào thời điểm CalMatters đăng tải bài viết, ông chưa công bố kế hoạch chi tiết về nguồn nước.

Ông Becerra không nhận lời phỏng vấn báo chí dù được đề nghị nhiều lần. Sau đó, ban vận động tranh cử thống đốc của ông trả lời bằng văn bản, rằng nếu đắc cử, ông sẽ cùng các bên liên quan hiện đại hóa hệ thống cấp nước, bảo đảm nước uống an toàn với giá phải chăng và duy trì nguồn cung ổn định cho nông nghiệp, doanh nghiệp. Mục tiêu là giúp California đáp ứng nhu cầu nước trong cả những năm mưa nhiều lẫn hạn hán.

Tại diễn đàn ở Fresno hồi Tháng Tư, ông Becerra đề nghị cải thiện hệ thống trữ và dẫn nước, sử dụng nước tiết kiệm hơn, bổ sung nguồn nước ngầm và tái sử dụng nước thải. Tuy nhiên, ông chưa cho biết sẽ thực hiện các đề nghị này ra sao và cần bao nhiêu tiền.

Bà Felicia Marcus, cựu chủ tịch Hội Đồng Kiểm Soát Tài Nguyên Nước California (SWRCB), đánh giá tích cực việc ứng cử viên muốn lắng nghe trước khi quyết định. Theo bà, tham khảo nhiều phía là điều cần thiết đối với một vấn đề phức tạp như nước.

Ông Peter Gleick, nhà khoa học khí hậu, và đồng sáng lập Viện Thái Bình Dương (Pacific Institute), cho rằng việc mời mọi người thảo luận là cần thiết, nhưng ứng cử viên cũng phải cho biết sẽ đề nghị giải pháp nào.

Bất đồng về đập Shasta và đường hầm Delta

Trong thời gian làm bộ trưởng Tư Pháp California, ông Becerra từng khởi kiện để ngăn dự án nâng cao đập Shasta có sự tham gia của WWD. Ông cũng kiện kế hoạch điều tiết và cung cấp nước của chính quyền Tổng Thống Donald Trump vì giới chức California lo ngại kế hoạch này sẽ gây hại cho cá hồi và các loài khác.

Ông Hilton chỉ trích những vụ kiện này, cho rằng ông Becerra ngăn nông dân nhận nguồn nước cần thiết. Ông Becerra đáp lại rằng California có quyền duy trì các tiêu chuẩn quản lý nước của tiểu bang trước những thay đổi từ chính quyền liên bang.

Hai ứng cử viên cũng bất đồng về dự án đường hầm dẫn nước Delta (Delta Conveyance Project) do Thống Đốc Gavin Newsom ủng hộ. Công trình dự kiến dẫn nước từ sông Sacramento qua đường hầm bên dưới vùng châu thổ Sacramento-San Joaquin, sau đó đưa vào hệ thống cấp nước xuống phía Nam California.

Ông Hilton phản đối dự án vì cho rằng công trình không cần thiết. Ông Becerra chưa tuyên bố ủng hộ hay phản đối. Tại diễn đàn hồi Tháng Giêng, ông Becerra thừa nhận những lo ngại về môi trường, đồng thời cho rằng cần xem xét đầy đủ dự án trước khi quyết định.

Cùng quan tâm nước ngầm, nhưng khác cách giải quyết

Cả hai ứng cử viên chức thống đốc California đều thừa nhận cần bảo vệ nước ngầm và cho rằng thủ tục quản lý có thể quá phức tạp. Ông Hilton muốn tăng nước từ sông và hồ chứa để giảm nhu cầu bơm nước ngầm, đồng thời cắt giảm mạnh các quy định. Ông Becerra đồng ý cần giảm bớt thủ tục, nhưng cho rằng tiểu bang vẫn phải có quy định để quản lý nguồn nước này.

Những lựa chọn đó sẽ ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt, hóa đơn chi phí nước của cư dân, sản xuất nông nghiệp, và ngành đánh bắt cá. Xây thêm hồ chứa và công trình dẫn nước cần khoản đầu tư lớn. Việc phân phối nước cũng phải tính đến nguồn cung thay đổi theo thời tiết và nhu cầu duy trì hệ sinh thái sông.

Theo ông Peter Gleick, những chính sách từng được California áp dụng không đáp ứng được tình hình hiện nay. Ông cho rằng các đời thống đốc tiền nhiệm chủ yếu điều chỉnh từng phần của chính sách cũ, trong lúc tiểu bang cần thay đổi sâu rộng hơn cách giải quyết vấn đề nước. (T.C.) [đ.d.]


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *