Vietjet Air, dường như 49 đã gặp 50


Trân Văn/Người Việt

Tuần trước, Tòa Thương Mại của Anh chấp thuận yêu cầu của FW Aviation thuộc FitzWalter Capital (quỹ đầu tư có trụ sở tại London), ban hành án lệnh phong tỏa tài sản của Vietjet toàn cầu, với giới hạn giá trị là khoảng $250 triệu, nhằm bảo đảm thi hành các phán quyết buộc Vietjet thanh toán những khoản nợ liên quan đến việc thuê bốn phi cơ.

Một chiếc máy bay của Vietjet. (Hình minh họa: baotintuc.vn)

Người Việt Nam vốn chẳng xa lạ gì với Vietjet, hãng hàng không tư nhân giá rẻ, cung cấp dịch vụ vận chuyển đường hàng không cho nhiều tuyến quốc nội và quốc tế từ năm 2011 đến nay. Năm 2025, Vietjet thực hiện khoảng 153,000 chuyến bay, đưa đón khoảng 28.2 triệu lượt hành khách.

Trước giờ, nhiều thỏa thuận mua phi cơ của Vietjet được ký kết hoặc công bố trong khuôn khổ các chuyến công du của một số nguyên thủ Việt Nam. Những đơn đặt hàng trị giá hàng tỷ đô la thường trở thành phần đáng chú ý trong thông tin về kết quả các chuyến công du ấy.

Dựa trên những thông tin được công bố, Vietjet từng đặt mua 200 chiếc Boeing 737 MAX qua hai giao dịch lớn: 100 chiếc 737 MAX 200 trong thỏa thuận năm 2016 và 100 chiếc khác, gồm 80 MAX 10 và 20 MAX 8, trong thỏa thuận được công bố năm 2018, rồi xác nhận năm 2019. Tổng giá trị công bố theo giá niêm yết của hai giao dịch vào khoảng $24 tỷ. Đến Tháng Mười, 2025, Airbus cũng công bố tổng đơn đặt hàng A321neo của Vietjet đạt 280 chiếc. Trước đó, Vietjet đặt mua tổng cộng 40 chiếc A330neo.

Vì lẽ gì một doanh nghiệp từng cam kết mua vài trăm phi cơ dân dụng, với giá trị công bố tới vài chục tỷ đô la, lại không thanh toán khoản nợ theo các phán quyết khoảng $250 triệu và bị tòa án phong tỏa tài sản toàn cầu để bảo đảm thu hồi nợ?

***

Theo hồ sơ vụ kiện, tranh chấp bắt nguồn từ bốn chiếc Airbus A321 mà Vietjet thuê theo cấu trúc tài trợ có quyền chọn mua. Trong giai đoạn COVID-19, Vietjet không thanh toán các khoản tiền thuê phi cơ. Tháng Mười, 2021, các bên cho vay gửi thông báo chấm dứt hợp đồng do Vietjet tiếp tục không thanh toán. Sau đó, FW Aviation mua lại các quyền của bên cho vay, bao gồm quyền đòi tiền và quyền thu hồi, kiểm soát các phi cơ. Vietjet vẫn tiếp tục khai thác những phi cơ này hơn một năm sau khi hợp đồng bị chấm dứt mà không trả tiền thuê.

FW Aviation kiện Vietjet ra tòa ở Anh. Ngày 31 Tháng Bảy, 2024, tòa công bố phán quyết về trách nhiệm của các bên, đồng thời buộc Vietjet thanh toán khoảng $18.8 triệu, gồm các khoản nợ, lãi và tạm ứng chi phí tố tụng. Đến ngày 17 Tháng Tư, 2025, phán quyết kế tiếp xác định khoản phải trả khoảng $182 triệu, cộng lãi và chi phí. Tháng Sáu, 2025, tòa kháng án bác kháng cáo của Vietjet đối với phán quyết về trách nhiệm. Những phán quyết tiếp theo, cùng lãi và chi phí, đưa tổng nghĩa vụ lên khoảng $250 triệu.

Tuy nhiên, các tòa án tại Việt Nam từ chối công nhận những phán quyết vừa kể, khiến FW Aviation không thể dựa vào đó để yêu cầu thi hành án đối với tài sản ở Việt Nam. Theo phần tóm tắt trong bản án của tòa án Anh, lý do tòa án Việt Nam từ chối công nhận vì FW Aviation vừa giữ bốn phi cơ, vừa nhận khoản thanh toán do chấm dứt hợp đồng là không phù hợp với các nguyên tắc bồi thường thiệt hại và bảo đảm công bằng theo pháp luật Việt Nam.

Vừa qua, trong quá trình tìm cách thu hồi nợ ở bên ngoài Việt Nam, FW Aviation tập trung vào những thỏa thuận chuyển quyền lợi kinh tế từ danh mục đặt mua phi cơ của Vietjet sang Angelica Holding Limited (AHL).

AHL là một công ty đăng ký tại Cayman Islands, nơi thường được nhắc đến như một trung tâm tài chính “offshore.” Tuy nhiên, trong vụ này, ngoài nơi đăng ký công ty, điều khiến tòa quan tâm còn là cơ cấu sở hữu chưa rõ ràng và cách những giao dịch giữa Vietjet với AHL có thể ảnh hưởng đến việc thi hành án. Theo nhận xét của Chánh Án Pushpinder Singh Saini, dường như Vietjet trực tiếp nắm 10% cổ phần AHL, công ty từng xuất hiện trong các báo cáo tài chính của “hãng hàng không bikini” từ năm 2017, (năm 2012, Vietjet tổ chức màn biểu diễn múa và thời trang với người mẫu mặc bikini trên chuyến bay khai trương). Tuy nhiên, trong báo cáo mới nhất, dường như AHL không còn được liệt kê là bên liên quan nữa và không có lời giải thích thỏa đáng cho thay đổi ấy.

Những tài sản và quyền lợi của Vietjet ở ngoại quốc mà FW Aviation nhắm đến bao gồm giá trị kinh tế gắn với các đơn đặt mua phi cơ. Danh mục tính đến cuối năm 2024 có hơn 200 chiếc. Theo nhận định của tòa, những thỏa thuận với AHL đã chuyển gần như toàn bộ giá trị kinh tế gắn với danh mục này ra khỏi Vietjet. Tòa cũng cho rằng cơ chế đối ứng và bù trừ trong các thỏa thuận khiến những khoản phải thu từ AHL không có giá trị thực chất tương xứng. Vietjet lập luận đây là những giao dịch tài trợ và tái tài trợ thông thường, nhưng cách giải thích đó không đủ để thuyết phục tòa bác yêu cầu phong tỏa.

Chánh Án Saini nhận định, dựa trên những chứng cứ được trình bày, AHL dường như không có văn phòng, không có nhân viên, không có trang web. Địa chỉ đăng ký của công ty là Ugland House, cũng là địa chỉ của khoảng 18,000 công ty và doanh nghiệp khác. Chánh án nhận xét AHL có “mọi biểu hiện của một công ty vỏ bọc Cayman Islands điển hình.” Những yếu tố vừa kể khiến chánh án cho rằng, có rủi ro thực sự, tài sản sẽ bị dịch chuyển ra khỏi phạm vi thi hành án và chấp thuận yêu cầu phong tỏa.

Án lệnh không đồng nghĩa Vietjet phải ngừng bay, các đơn đặt hàng bị hủy hoặc toàn bộ tài sản bị tịch thu. Vietjet vẫn được thực hiện những giao dịch thuộc hoạt động kinh doanh thông thường, hợp lệ. Tuy nhiên, theo thông tin về án lệnh được Bloomberg công bố, một số giao dịch liên quan đến đơn đặt hàng phi cơ, quỹ dự phòng bảo dưỡng và tiền đặt cọc thuê được giữ ngoài Việt Nam phải được tòa cho phép. Theo tòa, trường hợp Vietjet là không muốn trả, chứ không phải không có khả năng trả. Án lệnh có thể tác động đến khả năng chủ động tài chính của Vietjet trong thời gian tới. Nếu tranh chấp kéo dài, tiến độ nhận phi cơ và việc thu xếp vốn có thể bị ảnh hưởng nhưng mức độ cỡ nào sẽ phải chờ. [đ.d.]


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *