Sau hai lần sinh nở, chị Hoa (38 tuổi, Hà Nội) xuất hiện những thay đổi bất thường. Chỉ cần bước lên cầu thang, vận động mạnh, hay đơn giản là ho, cười to cũng khiến chị lập tức són tiểu. Suốt nhiều tháng ròng, người phụ nữ này phải sử dụng băng vệ sinh 24/24h để tránh những phiền toái. 

Tương tự, bệnh nhân N.T.M (42 tuổi, Hà Nội) đã phải chung sống với nỗi ám ảnh són tiểu suốt 3 năm qua. Mỗi khi bà M. ho hay hoạt động mạnh, nước tiểu lại tự động rò rỉ nên phải thường xuyên đóng bỉm. 

Chỉ đến khi đi khám, người phụ nữ này mới biết mình bị rối loạn chức năng sàn chậu.

Khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Hà Nội) điều trị cho bệnh nhân mắc rối loạn chức năng sàn chậu. Ảnh: BVCC

Rối loạn chức năng sàn chậu (PFD) xảy ra khi các cơ và mô liên kết ở vùng sàn chậu bị suy yếu hoặc hoạt động thiếu điều phối. Hệ quả là người bệnh không thể thắt chặt hoặc thả lỏng các cơ sàn chậu theo ý muốn. Tình trạng này khiến chị em rơi vào cảnh són tiểu, đại tiện không tự chủ, táo bón kéo dài, nhiễm khuẩn đường tiết niệu, thậm chí rối loạn chức năng tình dục.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Hòa, Giám đốc Trung tâm sàn chậu, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, rối loạn sàn chậu được chia làm 3 loại.

Loại thứ nhất và cũng là phổ biến nhất là són tiểu gắng sức, chiếm tới 80-90% số trường hợp. Nguyên nhân do sự nhão yếu của các cơ nâng đỡ tầng sinh môn, khiến cho niệu đạo bị di động quá mức khi cơ thể gắng sức hoặc do chính các cơ thắt niệu đạo bị suy yếu.

Khi đó, dù người bệnh không buồn tiểu nhưng chỉ cần thực hiện các hoạt động làm tăng áp lực ổ bụng như ho, cười, chơi thể thao, leo cầu thang hay chạy nhảy thì nước tiểu đã tự động thoát ra ngoài. Ở những thể bệnh nặng, són tiểu gắng sức xuất hiện ngay cả khi bệnh nhân thay đổi tư thế nằm, ngồi.

Thứ hai là són tiểu do bàng quang tăng hoạt tính (tiểu gấp), đặc hiệu với sự tăng áp lực hoặc co bóp bất thường cơ bàng quang ngay cả khi chỉ có ít nước tiểu. Sự co bóp bất thường này gây ra cảm giác buồn tiểu gấp, đôi khi kèm theo đau vùng bàng quang dẫn đến són tiểu, cho dù cơ nâng đỡ tầng sinh môn và van niệu đạo vẫn bình thường.

Nguyên nhân dẫn tới hiện tượng này có thể do viêm bàng quang bởi tia xạ, hóa chất; có khối u bàng quang, sỏi bàng quang; thần kinh bàng quang bị kích thích; bệnh lý thần kinh ở bàng quang, hẹp niệu đạo hoặc niệu đạo bị ép ở bên ngoài. Một vài bệnh lý thần kinh như xơ hóa thành đám, bệnh lý thần kinh trong đái tháo đường, tai biến mạch não cũng có thể gây tiểu gấp. 

Thứ ba là són tiểu hỗn hợp, kết hợp biểu hiện của cả hai loại trên.

Điều trị đúng có thể cải thiện tình trạng

Hiện nay người bệnh vẫn có tâm lý e ngại hoặc coi các triệu chứng sàn chậu là một phần tất yếu của quá trình lão hóa nên chậm trễ trong việc thăm khám.

Bác sĩ Nguyễn Thị Ninh Thùy, Khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Hà Nội), cho biết, sa sàn chậu là bệnh lý khá phổ biến ở phụ nữ, với tỷ lệ mắc ước tính 30% tại Việt Nam (khoảng 3 phụ nữ có 1 người mắc), thường gặp nhất ở độ tuổi 40–60. Mặc dù không trực tiếp đe dọa tính mạng, nhưng bệnh gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Việc chẩn đoán và phục hồi chức năng muộn sẽ làm tăng nặng các biến chứng, dẫn đến phải can thiệp phẫu thuật phức tạp.

Nếu biết sớm và quản lý chặt chẽ, người bệnh sẽ được điều trị phục hồi chức năng, mang lại hiệu quả cao và tiết kiệm chi phí. Các nghiên cứu cho thấy phụ nữ tập luyện cơ sàn chậu có khả năng khỏi bệnh hoặc cải thiện triệu chứng són tiểu cao gấp 6 lần so với nhóm không điều trị.