Báo Việt Nam
ĐÀI BẮC, Đài Loan (NV) – Trong lần đầu tiên Trung Quốc đối diện với Tổng Thống Donald Trump tại Tòa Bạch Ốc, lúc đó đôi bên nổ ra một cuộc chiến thương mại, một vụ vi phạm ngoại giao liên quan tới người từng là nhà lãnh đạo Đài Loan cùng một mối quan hệ ngày một tệ hại giữa hai nguyên thủ quốc gia, thông tấn xã AP đưa tin hôm Thứ Năm, 7 Tháng Mười Một.
Khi Trump, tổng thống đắc cử chuẩn bị khởi đầu nhiệm kỳ thứ hai, Trung Quốc cũng đang rục rịch chuẩn bị đối đầu với làn sóng bất ổn trong bang giao với Hoa Kỳ cùng những căng thẳng về thương mại, kỹ nghệ và Đài Loan.
Có lẽ, hậu quả lớn nhất mà Trung Quốc sắp phải gồng mình chống đỡ, là việc Trump giữ đúng lời hứa trong chiến dịch tranh cử với lời đe dọa áp đặt mức thuế 60% cho tất cả hàng hóa Trung Quốc xuất cảng qua Hoa Kỳ.
Mức thuế đó sẽ giáng mạnh vào nền kinh tế đang trầy trật tại Trung Quốc, chứng kiến tình trạng thanh niên thất nghiệp tràn lan, bất động sản suy thoái kéo dài cùng tình trạng nợ công. Mức thuế 60% áp đặt lên hàng hóa nhập cảng của Trung Quốc có thể làm giảm 2.5 điểm phần trăm, hoặc khoảng một nửa, mức tăng trưởng kinh tế dự kiến tại Trung Quốc, theo một phân tích được UBS, một công ty dữ liệu tài chánh, công bố vào đầu năm.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump, Hoa Kỳ từng áp đặt lên các sản phẩm nhập cảng từ Trung Quốc với tổng giá trị hơn $360 tỷ tiền thuế. Hành động đó buộc Bắc Kinh phải ngồi vào bàn đàm phán, và vào năm 2020, đôi bên ký một thỏa thuận thương mại trong đó Trung Quốc cam kết cải thiện quyền sở hữu trí tuệ và mua thêm $200 tỷ hàng hóa của Mỹ. Vài năm sau, một tổ chức nghiên cứu cho thấy căn bản là Trung Quốc không hề mua bất kỳ mặt hàng nào như đã hứa.
Tổng Thống Joe Biden vẫn giữ nguyên phần lớn các mức thuế đó và áp đặt lên hàng nhập cảng loại thuế mới trong năm nay gồm có thép, pin mặt trời và xe điện.
Tương tự như lần trước, thuế quan có thể đóng vai trò là kế sách buộc Bắc Kinh quay lại bàn đàm phán, Henry Gao, giáo sư luật tại đại học Singapore Management University, tập trung nghiên cứu thương mại quốc tế, cho biết.
“Lần này, với vị thế kinh tế yếu kém, tôi cho rằng Trung Quốc sẽ có thiện chí đàm phán hơn,” Gao nói. “Do đó, mặc dù mức thuế quan có thể tạo ra một số tác động ngắn hạn ảnh hưởng lên nền kinh tế Trung Quốc, nhưng tình hình có thể khá khẩm hơn khi đôi bên đạt được thỏa thuận.”
Một yếu tố ảnh hưởng tới các cuộc đàm phán thương mại có thể là việc Trump kêu gọi Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tham gia vào tiến trình hòa đàm nhằm giải quyết cuộc chiến tại Ukraine, điều mà Trump luôn miệng hô hào rằng ông có thể thực hiện cấp kỳ, nhưng không nói bằng cách nào.
Trump từng tìm cách yêu cầu họ Tập giúp đỡ trong việc đối phó với Kim Jong Un, một lãnh tụ ương ngạnh của Bắc Hàn. Hành động đó có thể tái diễn khi Trump cần phải suy đi tính lại giữa việc vạch ra các đường lối giải quyết xung đột thương mại nhưng cũng không quên nhờ vả Trung Quốc hỗ trợ các cuộc khủng hoảng toàn cầu, theo Wang Huiyao, nhà sáng lập Trung Tâm Nghiên Cứu Trung Quốc và Toàn Cầu Hóa đặt trụ sở tại Bắc Kinh.
“Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của cả Nga lẫn Ukraine,” Wang viết trong một bài bình luận gần đây. “Các mối quan hệ kinh tế chặt chẽ này là cơ hội duy nhất giúp Trung Quốc đóng vai trò lớn hơn trong các nỗ lực thiết lập hòa bình.”
Trump từng đưa ra một kịch bản rằng ông sẽ áp đặt mức thuế thậm chí còn cao hơn lên hàng hóa Trung Quốc, từ 150% tới 200%, nếu Trung Quốc xâm lược Đài Loan, một nền dân chủ tự trị mà Bắc Kinh ngang nhiên tuyên bố chủ quyền lãnh thổ.
Hoa Kỳ không công nhận nền độc lập của Đài Loan, nhưng không những là quốc gia ủng hộ hòn đảo quyết liệt nhất mà còn là nhà cung ứng võ khí lớn nhất cho Đài Loan.
Trump từng chọc giận Bắc Kinh vào Tháng Mười Hai 2016 khi nhận cuộc điện đàm chúc mừng từ Tổng Thống Đài Loan lúc bấy giờ là Thái Anh Văn, vi phạm nghi thức ngoại giao. Chưa có một tổng thống Hoa Kỳ nào từng nói chuyện trực tiếp với một nhà lãnh đạo Đài Loan từ lúc Hoa Thịnh Đốn và Bắc Kinh thiết lập bang giao song phương năm 1979.
Hành động của Trump làm giới quan sát Trung Quốc đứng ngồi không yên, nhưng cuối cùng, ông vẫn ủng hộ tình trạng bang giao xưa nay giữa Đài Bắc và Bắc Kinh.
Trung Quốc chcho rằng Trump sẽ tiếp tục giữ nguyên hướng đi này, Zhu Feng, chủ nhiệm khoa Bang Giao Quốc Tế tại Đại Học Nam Kinh cho biết.
Trước việc Trung Quốc liên tục hăm dọa thôn tính Đài Loan, Trump từng nói với The Wall Street Journal vào tháng trước rằng ông sẽ không cần điều binh khiển tướng nhằm ngăn chặn dã tâm xâm lược Đài Loan vì họ Tập “tôn trọng tôi và ông ấy biết tôi là một người không dễ đối phó.”
Trong chiến dịch tranh cử, đôi lúc Trump cũng nói về quan hệ cá nhân giữa ông và họ Tập, mối quan hệ này khởi đầu rất sốt sắng trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông nhưng ngày càng căng thẳng vì những tranh chấp thương mại và căn nguyên của đại dịch Covid-19.
Nhưng Trump cũng từng nói rằng Đài Loan nên trả tiền vì Hoa Kỳ đã bảo vệ Đài Loan trong việc chống lại Trung Quốc, ví mối quan hệ như một hình thức bảo hiểm. Đài Loan đầu tư khoảng 2.5% GDP cho quốc phòng cũng như bỏ ra hàng trăm triệu Mỹ kim để tân trang hệ thống khí tài mua từ Hoa Kỳ trong năm nay.
Trong một thông điệp chúc tụng Trump sau màn đắc cử, họ Tập kêu gọi Hoa Kỳ và Trung Quốc cùng nhau lèo lái những khác biệt và hòa hợp trong một kỷ nguyên mới, theo truyền thông nhà nước Trung Quốc. Lịch sử từng chứng minh rằng đôi bên đều hưởng lợi lạc từ việc hợp tác và một khi đối đầu thì chỉ có mất mát, họ Tập cho biết.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên, Trump nhắm vào các công ty kỹ nghệ Trung Quốc vì lo ngại về an ninh, tập trung vào các tên tuổi như đại công ty viễn thông Huawei. Biden tiếp tục đi theo đường lối đó bằng cách hạn chế không cho Trung Quốc quyền tiếp cận các chất bán dẫn tân tiến, vốn cần thiết trong việc phát triển các ngành công nghiệp chiến lược như trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence – AI).
Nhưng Trump cũng chỉ trích Đạo Luật Khoa Học và CHIPS thời chính quyền Biden, một dự luật lưỡng đảng dành ra $53 tỷ nhằm lập ra đề án sản xuất chất bán dẫn nội địa. Hiện nay, Đài Loan sản xuất gần 90% nguồn cung ứng chip (vi mạch) tân tiến nhất trên thế giới. (TTHN)
